annonse

Total måneformørking fredag

MÅNEFORMØRKING
MÅNEFORMØRKING: Ei total måneformørking oppstår når sola, jorda og månen er på linje i verdsrommet og månen ligg heilt i skuggen av jorda. (Foto: Håkon Mosvold Larsen/NTB scanpix/NPK)

Forskarane lovar eit vakkert syn når me får oppleva den lengste totale måneformørkinga dette hundreåret fredag.

  • NPK-NTB/ Karl Martin Jakobsen

Totalformørkinga startar klokka 21.30 og varar til klokka 23.13. Truleg kjem månen til å få ein vakker raudfarge.

– Formørkinga fredag blir eit spesielt imponerande syn, både på grunn av varigheita, og fordi månen står lågt over horisonten, seier vitskapsformidlar Anne Mette Sannes, som saman med astrofysikar Knut Jørgen Røed Ødegaard driv nettsida astroevents.no.

Særleg stor Mars

Ifylgje Sannes og Ødegaard er det 105 år til neste gong me får sjå ei så langvarig total måneformørking.

Sjansane for raud måne avheng av forholda i atmosfæren. Store mengder oske og sotpartiklar kan føra til at månen blir mindre lyssterk, men utan at han blir raud.

På tampen av totalformørkinga dukkar planeten Mars opp like under månen. Det er for folka bak astroevents.no sjølve høgdepunktet.

– Denne natta er Mars nærare oss enn han har vore på 15 år, og lysstyrken er derfor spesielt stor. Me vil få oppleva noko så eksklusivt som ein raud måne, som står rett over den raude planeten, seier Ødegaard.

Romstasjonen glir over himmelen

Mars er ikkje den einaste planeten som blir synleg fredag kveld.

Pål Brekke, solforskar og seniorrådgjevar ved Norsk romsenter, seier at Saturn òg gjer seg gjeldande i himmelshowet og er synleg nær månen. Samtidig trekkjer han fram den internasjonale romstasjonen som ein ekstra attraksjon.

– Romstasjonen går i bane rundt 350 kilometer over havet og flyttar seg 27.000 kilometer i timen. Romstasjonen dukkar opp på himmelen rundt klokka 00.08 laurdag og bruker tre minutt på å gå over himmelen før han går inn i jordskuggen, seier Brekke til NTB.

– Han ser ut som ei svært sterk stjerne som sakte glir over himmelen, legg Brekke til om romstasjonen, som òg er synleg i dagane før totalformørkinga.

Skaff deg sikt sørover

Romstasjonen blir fredag berre synleg i Sør-Noreg. Det same gjeld sjølve totalformørkinga av månen.

– Det kjem av at månen står for lågt på himmelen. Jo lenger nord ein kjem, jo nærare horisonten er han under totalformørkinga, og lenger nord kjem månen berre til å vere synleg under den delvise formørkinga, forklarer Brekke.

Den delvise formørkinga inneber at ein kan sjå jordskuggen røra seg over månen etter at totalfasen er slutt, før han forsvinn rundt klokka 00.19. Kor stor del av formørkinga som blir synleg der du er, kjem an på når månen kjem opp.

Til dei som ynskjer å få formørkinga med seg, har Brekke dette rådet:

– Finn deg ein høg stad med fri sikt sørover. Følg godt med. Formørkinga er fullt synleg med berre auga, sjølv om ein ser fleire detaljar med ein kikkert.

Klikk for å se kommentarer ()

Her kan du fritt koma med synspunkt og informasjon. Me krev fullt namn. Då vert det meir interessant for andre å lesa det du skriv. Trakassering, trugslar, hatske meldingar eller reklame vert ikkje akseptert på avisa-hordaland.no. Falske profilar vert utestengde. Ver sakleg og vis respekt når du kommenterer.