Eg har mange gonger tenkt at eg ville skrive noko om jula. Skrive noko som skulle blir godt å lese for deg som kanskje las det. Eg synest ikkje eg har fått det til. Eg har ikkje funne orda for å skrive om ei høgtid som slett ikkje berre skapar gode kjensler.

Jula er som å vere i ei kjenslemessig ambivalens. Eg tenkjer på det å ha nokon å feire julekvelden og juledagane med, og det å ikkje ha nokon å feire med. Det å ha pengar til å kjøpe julegåver og julemat, og det å streve med å finne pengar til dette. Det å vere frisk med god helse og kunne feire heime, og det å kjenne at helsa sviktar og kanskje måtte vere på sjukehuset. Det å finne ro og gode julekjensler som vaksen, og det å ikkje finne dette fordi jula i barndommen var så langt frå dette.

Det å ha alle dine kjære rundt deg, og det å sårt sakne den eller dei som du ikkje lenger har kontakt med, eller som kanskje bur ein anna stad i verda, eller som kanskje ikkje lever lenger.

Så sit du gjerne der, som eg gjer, og ser reklamen på TV surre forbi med glade menneske som fortel deg om alt du må kjøpe for at du skal finne julekjensla, finne roa, få det fint heime hjå deg. Kanskje hastar du frå butikk til butikk, eller frå avslutning til avslutning, frå konsert til konsert – alt dette for å finne jula. Brått kjenner du deg kanskje tom og litt einsam?

Det er alt dette som gjer at eg slett ikkje synest det er ein enkel ting å skrive noko om jula, all denne ambivalensen. Eg vil så gjerne fortelje noko fint. Eg vil fortelje deg dette.

Mor var julas dronning. Mor elska jula. Jula kom etter advent. Mor var nøye med det. Jula kom ikkje før vesle julaftan kveld. Då kom alle nissane på plass i det store nisselandet vi laga på skjenken i stua. Vi ungane laga det fyrst, så flytta mor litt på nissane etterpå, slik at dei kom på rett plass. Juletreet vart sett opp på vesle julaftan. Heime var det slik at det var julenissen som pynta treet natt til sjølve julekvelden. Eg stod grytidleg opp på julekvelden, og då stod treet der med pynt og lys og var det vakraste treet eg kunne tenkje meg.

Treet fann far min ute på skogsteigen han hadde. På den skogsteigen vaks det ikkje juletre i passe form og storleik. Der vaks det kjempestore furuer. Vi gjekk og kikka opp på toppane og såg om vi kunne skimte ein topp som kunne brukast som juletre inne. Så tok far motorsaga og felte den digre furua. Heim bar det med eit juletre som nokre gonger var så breitt og digert at far måtte ta rennefart for å få det inn døra.

Ei julekveldsnatt vakna eg. Eg sjekka strømpa eg hadde hengt på dørklinka mi. Ingen pakker der, altså hadde ikkje julenissen vore der enno. Stille lista eg meg inn gjennom gangen. Døra til stua var lukka. Den døra hadde eit stort felt med blyinnfatta glas, så ein såg ikkje heilt klart gjennom det. Eg la nasen inntil glaset og såg inn i stua. Der inne skimta eg nokon i raudt som gjekk rundt og pynta treet. Det var julenissen. Så var det sant likevel, at julenissen kjem om natta og pyntar treet. Eg sprang raskt tilbake til senga mi med den store løyndommen min.

Ein snedig plan frå mor å fortelje oss ungane at det var julenissen som pynta treet. Eg forstår dette etter at eg sjølv fekk ungar. To små som ikkje alltid var samde om korleis pynten skulle hengje, kva stjerne som skulle vere i toppen og kva julemusikk som skulle spelast under sjølve pyntinga.

Mor gjekk rundt i stua si denne vesle julaftan kveld. Frå radioen strøymde julemusikken som ho likte best. Stille og roleg hengde ho pynten på plass der ho meinte den vart penast. På seg hadde ho den raude morgonkåpa i velur.

Så var gjerne ikkje alle dagane gjennom året like enkle for mor, men jula var som den skulle vere.

Det er denne vesle historia eg så gjerne ville fortelje, som vart så vanskeleg å få gjort fordi du som les dette, på ditt vis kanskje strevar med jula. Eller kanskje gjer du ikkje det? Kanskje er du eit ordentleg julemenneske som sidan dei fyrste kakemennene kom i butikken har førebudd deg og gleda deg?

Uansett – no er vi her på slutten av endå eit år. Om du kjenner det slik eller slik, så ynskjer eg deg gode og venlege dagar og netter – i jula som snart er her og i året som fylgjer etter.